İstanbul, 31.05.2018
Konu: Bilanço esasına göre defter tutan kurumlar vergisi mükelleflerinin 31/12/2017 tarihi itibarıyla kayıtlarda yer aldığı halde işletmelerinde bulunmayan kasa mevcudu ve işletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla ortaklarından alacaklı bulunduğu tutarlar ile bunlarla ilgili diğer hesaplarda yer alan işlemlerini vergi dairelerine beyan etmek suretiyle kayıtlarını fiili duruma uygun hale getirmelerine dair usul ve esaslar.
I- GİRİŞ:
7143 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası hükmü ile bilanço esasına göre defter tutan kurumlar vergisi mükelleflerine, 31/12/2017 tarihi itibarıyla düzenledikleri bilançolarında görülmekle birlikte işletmelerinde bulunmayan kasa mevcutları ve işletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) ortaklarından alacaklı bulunduğu tutarlar ile ortaklara borçlu bulunduğu tutarlar arasındaki net alacak tutarları ile bunlarla ilgili diğer hesaplarda yer alan işlemlerini bu
Kanunun yayınlandığı tarihi izleyen üçüncü ayın son iş günü olan 31.08.2018 tarihine kadar(bu tarih dahil) vergi dairelerine beyan etmek suretiyle kayıtlarını düzeltmeleri ve böylece kayıtlarını fiili duruma uygun hale getirmeleri imkanı verilmiştir.
26.05.2018 tarih ve 30432 (Mükerrer) Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 Seri No’lu Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin 7143 Sayılı Kanun Genel Tebliği ile de uygulamaya dair usul ve esaslar belirlenmiştir.
Konu ile ilgili olarak söz konusu kanun ve tebliğde yapılan açıklamalar aşağıdaki gibidir.
II- KAYITLARDA YER ALDIĞI HALDE İŞLETMEDE BULUNMAYAN KASA MEVCUDU:
Bilanço esasına göre defter tutan kurumlar vergisi mükellefleri, 31/12/2017 tarihi itibarıyla düzenleyecekleri bilançolarının “100 Kasa” hesabında görüldüğü halde fiilen kasada bulunmayan tutarı 7143 sayılı Kanunun yayınlandığı tarihi izleyen üçüncü ayın son iş günü olan 31 Ağustos 2018 tarihine (bu tarih dahil) kadar vergi dairelerine ayrı bir beyanname (Tebliğ eki:23) ile beyan etmek suretiyle kayıtlarını düzeltebileceklerdir.
İlgili beyannamenin kurumlar vergisi beyannamelerini elektronik ortamda göndermek zorunda olan mükellefler tarafından 340 ve 346 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerinde belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda elektronik ortamda gönderilmesi zorunludur. Elektronik ortamda beyanname ve bildirim verme zorunluluğu bulunmayanlarca, söz konusu beyan kurumlar vergisi mükellefiyeti yönünden bağlı olunan vergi dairelerine kağıt ortamında yapılabilecektir.
Söz konusu beyan sonucunda aşağıdaki esaslara göre kayıtlar düzeltebilecektir.
Vergisel Yükümlülükler ve Muhasebe Kayıtları:
Bilançolarında görülmekle birlikte işletmelerinde bulunmayan kasa mevcutları düzeltmek için beyanda bulunan mükellefler, beyan edilen tutarlar üzerinden % 3 oranında vergi hesaplayacak ve hesaplanan vergiyi beyanname verme süresi sonuna (31/8/2018 tarihine) kadar ödeyeceklerdir. Bu süre içerisinde ödenmeyen bu vergiler 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre gecikme zammıyla birlikte takip edilecektir.
Söz konusu tutarların beyanı üzerine defter kayıtları aşağıdaki şekilde olacaktır.
-Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan kasa mevcudunun, kasa hesabından düşülmesi:
___________________________ / ____________________________
689 Diğer Olağandışı Gider Ve Zararlar
(7143 sayılı Kanun 6/3 md.)
(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)
100 Kasa
___________________________ / ____________________________
-Verginin hesaplanması (beyan edilen tutarlar üzerinden % 3 oranında) ve muhasebe kaydı:
___________________________ / ____________________________
689 Diğer Olağandışı Gider Ve Zararlar
(7143 sayılı Kanun 6/3 md.)
(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)
360 Ödenecek Vergi Ve Fonlar
___________________________ / ____________________________
Bu madde kapsamında beyan edilen kasa mevcutlarının dileyen mükelleflerce “689. Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar” hesabı yerine bilançonun aktifinde yer alan “ 296 Geçici Hesap” hesapta izlenmesi de mümkündür. Söz konusu geçici hesapta izlenen tutar herhangi bir şekilde kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınamayacaktır.
Öte yandan, mükelleflerce kâr dağıtımı yapılması hâlinde, ticari bilanço açısından dağıtılabilir ticari kar tutarı, 7143 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında beyan edilen ve “689. Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar” hesabı altında muhasebeleştirilen kasa düzeltme tutarları dikkate alınmaksızın tespit olunacaktır.
III- KAYITLARDA YER ALDIĞI HALDE İŞLETMEDE MEVCUT OLMAYAN ORTAKLARDAN ALACAKLAR İLE ORTAKLARDAN ALACAKLAR HESABINDA İZLENMESİ GEREKİRKEN BAŞKA HESAPLARDA İZLENEN ALACAKLAR:
Bilanço esasına göre defter tutan kurumlar vergisi mükellefleri, 31/12/2017 tarihi itibarıyla düzenledikleri bilançolarında görülmekle birlikte işletmelerinde bulunmayan;
– İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) ortaklarından alacaklı bulunduğu tutarlar ile ortaklara borçlu bulunduğu tutarlar arasındaki net alacak tutarlarını,
– Ortaklarla ilgili diğer hesaplarda yer alan işlemlerini,
7143 sayılı Kanunun yayımlandığı tarihi izleyen üçüncü ayın son günü olan 31 Ağustos 2018 tarihine (bu tarih dahil) kadar vergi dairelerine beyan etmek suretiyle kayıtlarını düzeltebileceklerdir.(Tebliğ eki:23)
Düzeltme uygulamasında, ortaklardan net alacak tutarlarıyla ilgili olmakla beraber başka hesaplarda takip edilen tutarların da dikkate alınması mümkündür.
Kanunun 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca verilmesi gereken ve elektronik ortamda gönderilebilen beyannamenin, kurumlar vergisi beyannamelerini elektronik ortamda göndermek zorunda olan mükellefler tarafından 340 ve 346 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerinde belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda elektronik ortamda gönderilmesi zorunludur. Elektronik ortamda beyanname ve bildirim verme zorunluluğu bulunmayanlarca, söz konusu beyan kurumlar vergisi mükellefiyeti yönünden bağlı olunan vergi dairelerine kağıt ortamında yapılabilecektir.
İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) ortaklarından alacaklı bulunduğu tutarlar ile ortaklara borçlu bulunduğu tutarlar arasındaki net alacak tutarlarının belirlenmesinde, başka hesaplarda takip edilen tutarlar da dikkate alınarak tek düzen hesap planında yer alan “131. Ortaklardan Alacaklar” ve “231. Ortaklardan Alacaklar” toplamından “331. Ortaklara Borçlar” ve “431. Ortaklara Borçlar” toplamının çıkarılması sonucunda kalan net tutar esas alınacaktır.
Söz konusu beyan sonucunda aşağıdaki esaslara göre kayıtlar düzeltilebilecektir.
Vergisel Yükümlülükler ve Muhasebe Kayıtları:
Bilançolarında görülmekle birlikte işletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) ortaklarından alacaklı bulunduğu tutarlar ile bunlarla ilgili diğer hesaplarda yer alan tutarları düzeltmek için beyanda bulunan mükellefler, beyan edilen tutarlar üzerinden % 3 oranında vergi hesaplayacak ve hesaplanan vergiyi beyanname verme süresi sonuna (31/8/2018 tarihine) kadar ödeyeceklerdir. Bu süre içerisinde ödenmeyen bu vergiler 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre gecikme zammıyla birlikte takip edilecektir.
Konu ile ilgili olarak tebliğde yer alan örnekler aşağıdaki gibidir.
Örnek- (C) A.Ş.’nin, 31/12/2017 tarihli bilançosunda ortaklardan alacak ve ortaklara borç tutarları, bilanço hesapları itibarıyla aşağıdaki gibi olup, beyan tarihi olan 20/06/2018 tarihi itibarıyla bu tutarların değişmediği varsayılmıştır. Ayrıca, mükellef kurumun ortaklardan alacaklar hesabında izlenmesi gerekirken “126. Diğer Çeşitli Alacaklar” hesabında izlediği 100.000 TL bulunmaktadır.
– 126. Diğer Çeşitli Alacaklar hesabı …………. 100.000 TL
– 131. Ortaklardan Alacaklar hesabı ………… 200.000 TL
– 231. Ortaklardan Alacaklar hesabı ………… 150.000 TL
– 331. Ortaklara Borçlar hesabı …………………(170.000) TL
– 431. Ortaklara Borçlar hesabı ……………….. (120.000) TL
Bu çerçevede; Beyan tutarı :[100.000+(200.000+150.000)-(170.000+120.000) =] 160.000 TL
Hesaplanan vergi: …………………………………………………. (160.000 x %3=) 4.800 TL
Beyanla ilgili muhasebe kayıtları aşağıdaki şekilde olacaktır.
– Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan ortaklardan alacakların düşülmesi:
___________________________ / ____________________________
689 Diğer Olağandışı Gider Ve Zararlar 160.000 TL
(7143 sayılı Kanun 6/3 md.)
(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)
126 Diğer Çeşitli Alacaklar 100.000 TL
131 Ortaklardan Alacaklar 30.000 TL
231 Ortaklardan Alacaklar 30.000 TL
___________________________ / ____________________________
-Verginin hesaplanması(beyan edilen tutarlar üzerinden % 3 oranında):
___________________________ / ____________________________
689 Diğer Olağandışı Gider Ve Zararlar 4.800 TL
(7143 sayılı Kanun 6/3 md.)
(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)
360 Ödenecek Vergi Ve Fonlar 4.800 TL
___________________________ / ____________________________
Bu madde kapsamında beyan edilen kasa mevcutları ve ortaklardan net alacak tutarları ile bunlarla ilgili diğer hesaplarda yer alan işlemlerin, dileyen mükelleflerce “689. Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar” hesabı yerine bilançonun aktifinde yer alan “ 296 Geçici Hesap” hesabında izlenmesi de mümkündür. Söz konusu geçici hesapta izlenen tutarın herhangi bir şekilde kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınamayacağı tabiidir.
Örnek- (Y) Limited şirketinin, 31/12/2017 tarihli bilançosunda ortaklardan alacak ve ortaklara borç tutarları bilanço hesapları itibarıyla aşağıdaki gibidir.
– 231. Ortaklardan Alacaklar hesabı ………………………………………………………… 400.000 TL
– 431. Ortaklara Borçlar hesabı …………………………………………………………….. (160.000) TL
Beyan tarihi itibarıyla ise ortaklardan alacak ve ortaklara borç tutarları şu şekildedir.
– 131. Ortaklardan Alacaklar hesabı …………………………………………………………. 100.000 TL
– 231. Ortaklardan Alacaklar hesabı …………………………………………………………. 360.000 TL
– 331. Ortaklara Borçlar hesabı ………………………………………………………………. (200.000) TL
Bu çerçevede, beyan tarihi itibarıyla ortaklardan (net) alacak tutarı;
[(100.000 + 360.000) – (200.000) =] 260.000 TL olsa da
31/12/2015 tarihi itibarıyla ortaklardan (net) alacak tutarı;
(400.000 – 160.000 =) 240.000 TL’dir.
Buna göre;
Beyan tutarı : ……………………………………………….. (400.000 – 160.000 = ) 240.000 TL
Hesaplanan vergi: ……………………………………………………..(240.000 x %3 = ) 7.200 TL olacaktır.
Anılan mükellef, söz konusu tutarı beyan etmesi hâlinde beyan edilen tutar üzerinden hesaplanan vergiyi beyanname verme süresinde ödeyecektir.
Öte yandan, (Y) Limited şirketinin 31/12/2017 tarihli bilançosundaki “231. Ortaklardan Alacaklar” hesabında görülen tutarın 100.000 TL’lik kısmı dönemsellik ilkesi uyarınca “131. Ortaklardan Alacaklar” hesabına aktarılmıştır.
Mükellef, bu beyanıyla ilgili muhasebe kayıtlarını yaparken düzeltmeden kaynaklanan işlemler nedeniyle “689. Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar” hesabı yerine bilançonun aktifinde bir geçici hesap oluşturma tercihinde bulunmuştur.
– Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan ortaklardan alacakların düşülmesi:
_____________________________ / ________________________________
296 GEÇİCİ HESAP 240.000 TL
(7143 sayılı Kanun 6/3 md. uyarınca düzeltme hesabı)
131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR 100.000 TL
231 ORTAKLARDAN ALACAKLAR 140.000 TL
_____________________________ / ________________________________
– Verginin hesaplanması:
_____________________________ / ________________________________
689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİD. VE ZAR. 7.200 TL
(7143 sayılı Kanun 6/3 md.)
(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)
360 ÖDENECEK VERGĠ VE FONLAR 7.200 TL
_____________________________ / ________________________________
Öte yandan, mükelleflerce kâr dağıtımı yapılması hâlinde, ticari bilanço açısından dağıtılabilir ticari kar tutarı, 7143 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında beyan edilen ve “689. Diğer Olağandı Gider ve Zararlar” hesabı altında muhasebeleştirilen tutarlar dikkate alınmaksızın tespit olunacaktır.
IV- ESAS ALINACAK BİLANÇO:
Kanunun 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında beyanda bulunacak mükelleflerin, kurumlar vergisi beyannamesi ekinde vermiş oldukları 31/12/2017 tarihli bilançolarını dikkate almaları gerekmektedir.
Özel hesap dönemi kullanan mükellefler ise 2017 yılı içerisinde sona eren hesap dönemlerine ilişkin olarak vermiş oldukları kurumlar vergisi beyannamesi ekinde yer alan bilançolarını esas alacaklardır.
Dolayısıyla, mükelleflerin kanuni süresinden sonra verdikleri düzeltme beyannamelerinin ekinde yer alan bilançoları dikkate alınmayacaktır.
V- DİĞER HUSUSLAR:
– 7143 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında ödenen vergiler, gelir veya kurumlar vergisinden mahsup edilmeyecektir.
– Bu kapsamda beyan edilen tutarlar ile ödenen vergiler, kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak kabul edilmeyecektir.
– Kurumlar vergisi mükelleflerince 7143 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca, yapılan beyanla ilgili olarak söz konusu tutarların ortaklara dağıtılıp dağıtılmadığına bakılmaksızın kar dağıtımına bağlı vergi kesintisine yönelik ilave bir tarhiyat yapılmayacaktır.
– Kurumlar vergisi mükelleflerinin anılan madde kapsamında yapacakları beyanları nedeniyle, ilgili dönem matrahlarında bir düzeltme ihtiyacı doğması hâlinde, beyan tarihi itibarıyla 2018 hesap döneminin sona ermiş bulunan geçici vergilendirme dönemlerine ait geçici vergi beyanlarını 31 Ağustos 2018 tarihine (bu tarih dahil) kadar düzeltebilmeleri mümkün bulunmaktadır. Bu kapsama giren düzeltme işlemleri nedeniyle vergi dairelerince yapılacak ek tarhiyatlar için herhangi bir ceza veya faiz aranmayacaktır.
Saygılarımızla,
İhtisas YMM Ltd.Şti.