Genel

221

İstanbul, 10.01.2017

 

Konu: Anonim Şirketlerin Pay Senedi Bastırma Yükümlülüğü

 

 

1- Giriş:

 

Pay Senedi (hisse senedi): Konumuzla ilgili dar yorumu ile pay senedi, anonim şirketlerin ortaklarına sermaye paylarını belgelendirmek amacı ile verdikleri kıymetli evraklara denir.

 

6102 Sayılı Yeni Türk Ticaret Kanunu’nda “hisse senetleri” yerine “pay senetleri” ifadesi kullanılmış olup pay senetlerine ilişkin hükümlere kanunun 484 ile 501 inci maddeleri arasında yer verilmiştir.

 

2- Şirketlerin Pay Senedi Bastırma Yükümlülüğü:

 

Pay senetleri, hamiline veya nama yazılı olur(TTK Md.484/1).

 

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda pay senedi bastırma yükümlülüğü, payın nama veya hamiline yazılı olmasına bağlı olarak farklı esaslara bağlanmıştır. Bu nedende, pay senedi bastırma yükümlülüğü aşağıda iki başlık halinde ele alınmıştır.

 

a) Şirketteki Payların HAMİLİNE Yazılı Olması Durumu:

 

Bedelleri tamamen ödenmemiş olan paylar için hamiline yazılı pay senetleri çıkarılamaz. Bu hükme aykırı olarak çıkarılanlar geçersizdir(TTK Md.484/2).

 

Şirket sermaye paylarının hamiline yazılı olduğu anonim şirketlerde, yönetim kurulu, pay bedelinin tamamının ödenmesi tarihinden itibaren üç ay içinde pay senetlerini bastırıp pay sahiplerine dağıtmak zorundadır(TTK Md.486/2).

 

Yönetim kurulunun hamiline yazılı pay senetlerinin bastırılmasına ilişkin kararı tescil ve ilan edilir, ayrıca şirketin internet sitesine konulur. Pay senedi bastırılıncaya kadar ilmühaber çıkarılabilir. İlmühaberlere kıyas yoluyla nama yazılı pay senetlerine ilişkin hükümler uygulanır. (TTK Md.486/2).

 

Bu duruma göre, çıkarılan İlmühaberler sadece pay bedelinin tamamının ödenmesi tarihinden itibaren 3 üncü ayın sonuna kadar geçerliliğini koruyacaktır. Bu süre için bastırılan ilmühaberlere kıyas yoluyla nama yazılı pay senetlerine ilişkin hükümler uygulanacaktır.

 

b) Şirketteki Payların NAMA Yazılı Olması Durumu:

 

Azlık istemde bulunursa nama yazılı pay senedi bastırılıp tüm nama yazılı pay senedi sahiplerine dağıtılır.(TTK Md.486/3).

 

Yani şirket sermayesinin en az onda birini oluşturan pay sahiplerinin talepte bulunması halinde, nama yazılı pay senedi bastırılacak ve tüm nama yazılı pay senedi sahiplerine dağıtılacaktır.

 

Esas sözleşmede aksi öngörülmemişse, payın türü dönüştürme yolu ile değiştirilebilir. Dönüştürme esas sözleşmenin değiştirilmesiyle yapılır. (TTK Md.485/1).

 

Nama yazılı pay senetlerinin hamiline yazılı pay senetlerine dönüştürülebilmesi için payların bedellerinin tamamen ödenmiş olması şarttır (TTK Md.485/1).

 

Yukarıdaki madde hükümlerinden anlaşılacağı üzere; sermaye paylarının nama yazılı olduğu anonim şirketlerde pay senedi azlık istemesi durumu dışında zorunlu değildir.  Bu nedenle şirket sermaye paylarının nama yazılı olduğu anonim şirketlerde bastırılan ilmühaberin herhangi bir geçerliliğinin olmadığı şeklinde yorumlar olabilmektedir.

 

3- Pay Senetlerinin Şekli:

 

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun pay senetlerinin şekline ilişkin hükümleri aşağıdaki gibidir;

 

“MADDE 487- (1) Pay senetlerinin; şirketin unvanını, sermaye tutarını, kuruluş tarihini, bu tarihteki sermaye tutarını, çıkarılan pay senedinin tertibini, bunun tescili tarihini, senedin türünü ve itibarî değerini, kaç payı içerdiğini belirtmesi ve şirket adına imza etmeye yetkili olanlardan en az ikisi tarafından imza edilmiş olması şarttır. Kapalı şirketlerde baskı şeklinde imzanın delikli olması veya sahtekârlığı engelleyici diğer güvenlik önlemlerinin uygulanması gerekir.

 

(2) Nama yazılı pay senetlerinin ayrıca; sahiplerinin adı ve soyadını veya ticaret unvanını, yerleşim yerini, pay senedi bedelinin ödenmiş olan miktarını da açıklaması gerekir. Bu senetler şirketin pay defterine kaydolunur.”

 

4- Pay Senedi Bastırılmasına İlişkin Yönetim Kurulu Karar Örneği:

 

Hisse senedi çıkartılması/bastırılması için aşağıdaki şekilde yönetim kurulu kararı alınması gerekir.

 

 

………………………………………… A.Ş. YÖNETİM KURULU KARARI

 

Karar Tarihi            : …/…/201x
Karar No                  : 201x/……
Karar Mahiyeti  :  Pay Senedi Bastırılması Hk. .

Karar Metni       :

 

Şirket yönetim kurulu ……….. başkanlığında toplanarak aşağıdaki kararları almışlardır.

 

Şirketimizin …….. adet hisseye ayrılmış ……….. .-TL mevcut sermayesi karşılığı olmak üzere T.T.K.’nın 484 ve devamı maddeleri uyarınca pay senedi çıkartılmasına/bastırılmasına, 

 

Gerekli işlemlerin ikmaline; katılanların oy birliği ile karar verilmiştir.

 

………………………..                                                                                        ……………………………….

           Yönetim Kurulu Başkanı                                                                     Yönetim Kurulu Başkan Vekili

………………………..

Yönetim Kurulu Üyesi

5- Vergi Yasalarına Göre Anonim Şirket Sermaye Payları İçin Hisse Senedi (Pay Senedi) Bastırmanın Avantajları:

 

KDV Kanunu’nun 17 maddesi, Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 80 inci maddesi ve Kurumlar vergisi Kanunu’nun 5 inci maddesi çerçevesinde Anonim şirket hissesi satışında vergisel durum özetle aşağıdaki gibidir.

 

a) Gerçek ve Tüzel Kişilerin “A.Ş. Hissesi” Satışında KDV:

 

Açıklama

KDV Durumu

Gerçek kişilerin hisse satışında

KDV Yok

Tüzel kişilerin pay senedine bağlanmış hisse satışlarında

KDV Yok

Tüzel kişilerin pay senedine bağlanmamış ancak 2 yıldan fazla süre ile elde tuttuğu hisse satışları

KDV Yok

Tüzel kişilerin pay senedine bağlanmamış ancak 2 yıldan kısa süre ile elde tuttuğu hisse satışları

KDV Var

 

b) Gerçek Kişilerin “A.Ş. Hissesi” Satışında Gelir Vergisi:

 

Açıklama

Gelir Vergisi

Borsa İstanbul’da işlem gören A.Ş. hissesi satışında

GV Yok

Pay senedine bağlanmış ve edinim tarihinden 2 yıl sonra satılan hisselerin satışında

GV Yok

Pay senedine bağlanmış ancak edinim tarihinden itibaren 2 yıl içinde satılan hisselerin satışında

GV Var

(Değer Artış kazancı)

Pay senedine bağlanmamış olarak satılan hisselerin satışında

GV Var

(Değer Artış kazancı)

 

c) Tüzel Kişilerin A.Ş. Hissesi Satışında Kurumlar Vergisi:

 

Açıklama

Kurumlar Vergisi

Pay senedine bağlanmış veya bağlanmamış ancak 2 yıldan fazla süre ile elde tutulan hisse satışlarında

Karın %75’i için KV İstisnası vardır.

Pay senedine bağlanmış veya bağlanmamış ancak 2 yıldan az bir süre ile elde tutulan hisse satışlarında

Kurumlar V. Var,

herhangi bir istisna yok.

 

Yukarıdaki tablolardan da anlaşılacağı üzere; gerçek ve tüzel kişilerin “A.Ş. hissesi” satışlarının vergilendirilmesinde pay senedi(hisse senedi) bastırılmasının Gelir Vergisi, KDV ve Kurumlar Vergisi açısından avantajlı sonuçları vardır.

 

6- Sonuç ve Öneri:

 

6102 Sayılı Yeni Türk Ticaret Kanunu’nda pay senetlerine ilişkin hükümler 484 ile 501 inci maddeleri arasında yer almaktadır.

 

Kanunun 486 ncı maddesinde; sermaye paylarının hamiline yazılı olduğu anonim şirketler için pay bedelinin tamamının ödenmesi tarihinden itibaren üç ay içinde pay senetlerinin bastırılması ve pay senetleri bastırılıncaya kadar ilmühaber çıkartılması zorunluluğuna yer verilmiştir.

 

Ancak şirket sermaye paylarının nama yazılı olduğu anonim şirketlerde azlık istemde bulunmadığı sürece pay senedi çıkartılması zorunluluğundan bahsedilmemiştir. Bu nedenle sermaye paylarının nama yazılı olduğu anonim şirketlerde bastırılan ilmühaberin herhangi bir geçerliliğinin olmadığı şeklinde yorumlar olabilmektedir.

 

Yazımızda belirttiğimiz üzere; pay senedi(hisse senedi) bastırılmasının, gerçek ve tüzel kişilerin A.Ş. hissesi satışlarının vergilendirilmesinde oldukça önemli sonuçları vardır.

 

Bu nedenle sermaye paylarının nama yazılı olduğu anonim şirketler için mutlak surette pay senedi(hisse senedi) çıkartılmasını, daha önce sermaye payları için ilmühaber çıkartan şirketlerin ise bunları pay senedi ile değiştirmesini tavsiye ediyoruz.

 

Saygılarımızla,

 

İhtisas YMM Ltd. Şti.